AutoCAD: การปรับ Scale ที่ Layout ให้เข้ากับขนาดกระดาษที่ต้องการพล๊อต + Viewport (ม้วนเดียวจบ)

>> การใช้งานโปรแกรม AutoCAD กับการพล๊อต Scale ให้เข้ากับขนาดกระดาษที่ต้องการ คือเรื่องที่ถูกสอบถามเข้ามาทางอีเมล์อยู่เนืองๆ ต่างกรรม ต่างวาระ กันไป และเมื่อไม่นานมานี้ มีท่านสมาชิกในเว็บบอร์ดได้สอบถามเข้ามาในประเด็นเดียวกันนี้อีกครั้ง ซึ่งทำให้ผู้เขียนฉุกคิดขึ้นมาว่า ควรที่จะเขียนอธิบายเรื่องดังกล่าว 'แบบจัดเต็ม' ให้หายสงสัยกันสักครั้ง สำหรับท่านที่ต้องเกี่ยวดองหนองยุ่งอยู่กับเครื่องพล๊อตเตอร์ตัวใหญ่ๆ กระดาษ A0, A1, A2 ฯลฯ วางกองเป็นม้วนๆ พะเนินเทินทึก  -_- " 

ถ้าเข้าใจหลักการแล้ว ไม่ยากครับ ชิวๆ

ตัวอย่าง Layout ขนาดกระดาษ A0 แสดงการ Zoom แบบ Full Extent ไม่มีการอ้างอิงมาตราส่วน

การกำหนดให้ตัวแบบร่างฯแสดงมาตราส่วน ให้สัมพันธ์กับขนาดกระดาษต้องอาศัยการกำหนด (เลือก) ขนาดกระดาษได้จาก 2 วิธี (2 ยุค สมัย) คือ

ยุคอดีต (AutoCAD เวอร์ชั่น 2000 ถึง เวอร์ชั่น 2005):

Hand On:
1. การเลือก Layout (ขนาดกระดาษ) จาก Template ที่ตัวโปรแกรมฯ เตรียมไว้ให้
>> คลิกขวาที่ Layout เลือก From Template > คลิกเลือกแบบพล๊อต (ขนาดกระดาษ) ที่โปรแกรมฯเตรียมไว้ให้แล้ว หรือแบบพล๊อต (เฉพาะ) ที่สร้างขึ้นเอง (*.dwt)

ตัวอย่าง Layout ขนาดกระดาษ ISO A1 แสดงการ Zoom แบบ Full Extent ไม่มีการอ้างอิงมาตราส่วน

2. การเลือก Layout (ขนาดกระดาษ) จาก Page Setup Manager (สามารถใช้ Layout ที่มีอยู่เดิม หรือสร้างขึ้นใหม่ โดยการคลิกขวาที่ Layout เลือก New Layout) > เลือก Modify

* ในส่วนของช่องมาตราส่วน 'อย่าไปแตะต้อง'

ตัวอย่าง Layout ขนาดกระดาษ A3 (ค่าเดิมคือขนาดกระดาษ A4 ซึ่งเล็กกว่า)

(ทำการขยายพื้นที่พล๊อต ให้เต็มหน้ากระดาษ A3 โดยการคลิก ลากขยายขนาด)

ตัวอย่าง Layout ขนาดกระดาษ A3 แบบ ไม่มีการอ้างอิงมาตราส่วน

การอ้างอิงมาตราส่วน ที่ต้องการ
แบบร่างแผนที่ หรือแบบงาน CAD ที่ต้องการนำเสนอผลงานผ่านการพล๊อตลงกระดาษ ขนาด A4,A3,A2,A1 และ A0 โดยให้มีความสัมพันธ์ ระหว่างระยะทางในแผนที่ (ที่วัดได้) กับระยะทางจริง และสิ่งที่เป็นตัวกำหนดความสัมพันธ์ดังกล่าวเราเรียกว่า 'มาตราส่วน' (Scale)

ผู้เขียน คือชนชาวช่างรังวัดยุคโบราณ ซึ่งยังยึดติดอยู่กับชุดคำสั่งเก่าๆ (คนก็เก่า T_T) โดยเฉพาะการพิมพ์คำสั่งจาก Command Line ฉะนั้น การอ้างอิงมาตราส่วน ให้กับแบบร่าง (AutoCAD เวอร์ชั่นเก่าๆ) ผู้เขียนจะสาธิตวิธีการปรับสเกลพล๊อต ด้วยการพิมพ์คำสั่ง 1000/nxp ที่ Command Line

ตัวอย่าง Layout ขนาดกระดาษ ISO A1

คลิกที่ขอบ (พื้นที่พล๊อตแบบร่าง) และ 'คลิก' ที่ใดๆ ในพื้นที่พล๊อตแบบร่าง

* จะเห็นขอบ (พื้นที่พล๊อตแบบร่าง) 'หนา' ขึ้น และจะสามารถลากตัวเคอร์เซอร์ ได้เฉพาะในกรอบหนา เท่านั้น

- ที่ Command Line พิมพ์ Zoom (หรือ z) กด Enter
- พิมพ์ Scale (หรือ s) กด Enter
- พิมพ์ 1000/มาตราส่วนที่ต้องการxp กด Enter

ตัวอย่างการแสดงผล 1000/2000xp

 (ใช้คำสั่ง Pan เพื่อขยับ/เลื่อนไปหาพื้นที่ๆ ต้องการพล๊อตด้วยมาตราส่วน 1: 2000)

ตัวอย่างการแสดงผล 1000/10000xp (1:10,000) ที่ขนาดกระดาษ A3 (ไม่มี Template/ข้อมูลแบบร่าง)

ยุคปัจจุบัน (AutoCAD เวอร์ชั่น 2006 ถึงปัจจุบัน):
>> ชุดคำสั่ง Viewport (พิมพ์ Viewports ที่ Command Line หรือเลือกจาก Toolbar) เป็นชุดคำสั่งที่ผู้เขียน (ส่วนตัว) ชอบมากเวลาที่ต้องพล๊อตนำเสนอผลงานแบบหลายหน้าต่าง และยังสามารถแสดงผลในแบบ 3D ได้นะเออ 

Hand On:

1. เปิดแท๊ป Layout ใดๆ (ตัวอย่างด้านล่าง คลิกขวาที่แท๊ป Layout เลือก New Layout)

2. ทำการปรับ (เลือก) ขนาดกระดาษที่ต้องการ โดยการคลิกขวาที่แท๊ป Layout ดังกล่าว เลือก Page Setup Manager > Modify 

* ในส่วนของช่องมาตราส่วน 'อย่าไปแตะต้อง'

ทำการปรับขนาด port ให้พอดีกับขนาดกระดาษ

คลิกเลือกที่ตำแหน่งใดๆ ใน port (*จะเห็นกรอบของ port หนาขึ้น)

Zoom In/Out หรือ Pan ให้ตัวแบบร่าง เลื่อนออกไปจากตำแน่งจากกรอบของ port (ว่าง)

3. พิมพ์ Viewports ที่ Command Line หรือเลือกจาก Toolbar

* สามารถทำการเลือกจำนวนหน้าต่าง หรือปรับเปลี่ยนการแสดงผล โดยการคลิกเลือกที่ port ที่ต้องการ

 เลือก Fit กด Enter

4. จากขั้นตอนนี้ จะได้กรอบ Viewport ทั้ง 3 หน้าต่าง > คลิก ในกรอบ port ที่ต้องการ จะเห็นขอบของกรอบหนาขึ้น > ทำการปรับการแสดงผลของแบบร่างอ้างอิงมาตราส่วน โดยการพิมพ์คำสั่ง 1000/มาตาราส่วนxp 'หรือ' เลือกการแสดงผลของแบบร่าง ตามมาตราส่วน ที่ตัวโปรแกรมฯจัดเตรียมไว้ให้แล้ว โดยการคลิกเลือกที่ Viewport Scale ที่ แท๊ปบาร์มุมขวาล่าง

* สามารถทำการ 'เพิ่ม' ขนาดมาตราส่วนที่ต้องการได้ที่ Custom

Civil 3D: การออกแบบอุโมงค์ใต้ดิน (Advance Step)

บทความอ้างอิง: 

>> Civil 3D: การออกแบบถนน (Highway) Step by Step (ม้วนเดียวจบ)

>> Civil 3D: การออกแบบ 'ทางรถไฟ' (Advance Step)

"กระบี่อยู่ที่ใจ แค่เพียงใบใผ่ก็ใช้เป็นอาวุธซัดได้" 

อันจอมยุทธนั้นมียอดอาวุธที่ล้ำเลิศ แต่ในขณะต่อสู้ถ้าใจไม่ผสานกับอาวุธ อาวุธนั้นก็ไร้ค่า 
แต่ถ้าผสานใจกับอาวุธได้ แค่ใช้ใบไผ่ก็เป็นยอดอาวุธได้

>> จากประสบการณ์ที่เคยไปทำการสำรวจฯตรวจสอบอุโมงค์ผันน้ำในเขื่อนฯ ที่ประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งต้องอาศัยแบบร่าง (ที่มีผู้ออกแบบมาให้แล้ว) เป็นเครื่องมือนำทางในการตรวจสอบแนวเส้น CL และ Dimension ของรูปทรงอุโมงค์ ว่าเป็นไปตามแบบที่กำหนดไว้หรือไม่ 
* ขำๆ...ถ้าตรวจสอบพบว่า แนวอุโมงค์ไม่ตรง มันเบี้ยว ผิดรูปผิดร่าง หรือเจาะผิดทิศผิดทางขึ้นมา ผู้รับผิดชอบจะทำการเจาะรูใหม่ หรือขุด ระเบิดกันใหม่ไหมเนี่ย?

ตั้งแต่งานสำรวจฯตรวจสอบอุโมงค์ผันน้ำคราวนั้น ได้เห็นชาวต่างชาติใช้โปรแกรม Microstation (Bentley) ทำการออกแบบอุโมงค์...เห็นแล้วก็อยากเป็นนักออกแบบกับเขาบ้าง นั่น นู่น นี่ แต่...ไม่มีโปรแกรม T_T

>> จับเอา Civil 3D มาลองปล้ำผีลุก ปลุกผีนั่ง ลองประยุกต์ออกแบบตัว Sub-Assembly (อุโมงค์) แบบ 'ลองทำเอง'  แต่ก็ไม่สำเร็จ ปัญหาที่พบคือ Code Target ไม่ลิงค์เข้าหากัน และนั่นทำให้สร้างตัว Corridor Surface ไม่ได้...ปล้ำกันไป ปล้ำกันมา เสียหลายเพลา จนพอเป็นรูปเป็นร่าง และสะสมเป็นองค์ความรู้ส่วนตัว

หลักการออกแบบอุโมงค์ มีความคล้ายคลึงกับงานออกแบบถนนอยู่หลายประการ ทั้งทางราบและทางดิ่ง แต่มีลักษณะที่แตกต่างกันที่เห็นได้ชัดคือ การออกแบบอุโมงค์ต้องมีการออกแบบ  'เพดานอุโมงค์' เป็นแบบ 'ปิด' ลอดผ่านเข้าไปในชั้นดิน ชั้นหิน ซึ่งเป็นงานขุดอย่างเดียว ส่วนงานถนน จะเป็นแบบเปิด แล้วขุด-ถม มวลดินเข้า-ออก ให้ได้ตามแบบ

>> และจากองค์ความรู้แบบ 'ลองทำเอง' ข้างต้น...ผู้เขียน เห็นว่าน่าจะเป็นประโยชน์ต่อท่านที่สนใจศึกษาการออกแบบประยุกต์ดังกล่าว ซึ่งสามารถที่จะใช้เป็นกรณีศึกษาเพื่อเป็นพื้นฐาน หรือต่อยอด พัฒนาการออกแบบแนวอุโมงค์ และประยุกต์ให้ได้ดียิ่งๆขึ้นไป...และนั่น คือที่มาของบทความนี้ครับ

Civil 3D: การออกแบบอุโมงค์ใต้ดิน (Advance Step)

* ภาพถ่ายอุโมงค์ต้นแบบ เพื่อใช้ในการออกแบบ Sub-Assembly

หมายเหตุ: ท่านผู้ศึกษาการออกแบบอุโมงค์ใต้ดินด้วยโปรแกรม Civil 3D ในบทความนี้ ควรที่จะมีพื้นฐานการออกแบบถนนมาก่อน ซึ่งในบทความนี้ ผู้เขียนจะชี้แนะขั้นตอน และวิธีการเท่านั้น ส่วนรายละเอียดวิธีการใช้งานชุดคำสั่งการออกแบบ ท่านสามารถศึกษาได้จากบทความ Civil 3D: การออกแบบถนน (Highway) Step by Step (ม้วนเดียวจบ)

Hand On:

1. เตรียมพื้นที่

* เอา Surface เดิมมาใช้อีกละ   (-_- ")

>> ออกแบบงาน Grading ก่อนเจาะอุโมงค์ (เพื่อความสมจริงสมจัง)...ศึกษาการออกแบบ (เตรียมพื้นที่) Grading ด้วยโปรแกรม AutoCAD Civil 3D => Click!

2. ออกแบบแนวเส้น Alignment

3. สร้างโปรไฟล์ของเส้น Alignment

4. ออกแบบแนวเส้น Finish Grade (ลอดผ่านไปในชั้นใต้ดิน)

5. ออกแบบ Sub-Assembly

* ถือเป็น 'กุญแจสำคัญ' ของบทความนี้  นั่นคือการออกแบบ/ประยุกต์ ตัว Sub-Assembly ด้วยชุดคำสั่ง Generic เพื่อสร้างเป็นรูปทรงอุโมงค์ (แบบปิด) ที่ต้องการ 

* ถ้าท่านมีตัว Extension ที่ชื่อ Sub-Assembly Composer ก็จะยิ่งช่วยเสริมให้มีความหลากหลาย ในการออกแบบรูปทรงอุโมงค์ มากยิ่งขึ้น

ตัว Sub-Assembly ของอุโมงค์ ที่ผู้เขียนออกแบบ ตามภาพถ่ายด้านบน

6. สร้าง Corridor

* ที่ Corridor Properties > ไม่ต้อง สร้างตัว Corridor Surface และ Boundary เพราะว่าอุโมงค์เป็นรูปแบบระบบปิด (จากตัว Sub-Assembly) และถูกสร้างอยู่ใต้ดิน (อยู่ใต้ตัว surface)

* ที่ Target Mapping ไม่ต้อง ลิงค์ Code Target (เลือกเป็น None ทั้งหมด)

Viewing

* ขั้นตอน:

- การสร้างเส้น Sample Line

- การกำหนดลำดับการคำนวณปริมาตร Compute materials

- การแสดงผลตารางปริมาตรงานดิน Total Volume Table

- การแสดงผลรูปหน้าตัดตามขวาง Section Views

>> ขั้นตอนข้างต้น คือขั้นตอนที่เกี่ยวดองหนองยุ่ง เกี่ยวกับเรื่องการคำนวณปริมาตรงานดิน ซึ่งในงานออกแบบอุโมงค์ โดยทั่วไปแล้ว จะมีรูปทรงหน้าตัดที่เท่ากันตลอดทั้งงาน ซึ่งทำให้สามารถคำนวณปริมาตรงานดินได้โดยตรงจากสูตร Average End Area

Test Drive (Left Lane)

'เพิ่มเติม'

อุโมงค์ 'แบบเปิด' (พบเห็นได้ทั่วไป ในกรุงเทพฯ)

Sub-Assembly ที่ใช้

* สามารถ Link ตัว Corridor เข้ากับ ตัว Target อื่นๆ ได้

* ภาพถ่ายอุโมงค์ผันน้ำของเขื่อน (Diversion Channel)

ออกแบบตัว Sub-Assembly ตามภาพข้างต้น

Test Drive 

Geospatial Services: บริการงานสำรวจรังวัด (Surveying Services)

ย้ายหน้าเว็บไปที่ GEOSPATIAL Surveying Services >> คลิก

geospatialjs@gmail.com