Sunday, 14 June 2015

งานสำรวจฯ 'วงรอบ 2D' ตอนที่ 5...ตารางการคำนวณ และปรับแก้งานสำรวจวงรอบ (ชิวๆ by Geospatial)

บทความอ้างอิง: 

>> ไปๆ มาๆ 'ตอนที่ 5' ก็ถูกเขียนขึ้นมาจนได้ (เกือบๆ 2 ปี หลังจากการเขียนบทความ ตอนที่ 4) หลังจากที่ได้มีการติดต่อหลังไมค์ หลายกรรม หลายวาระกับน้องๆ นักสำรวจฯจาก สปป.ลาว และนายช่างสำรวจฯจากสารขัณฑ์ประเทศบางท่าน ในประเด็นเรื่อง 'ตารางการคำนวณ และปรับแก้งานสำรวจวงรอบ' ซึ่งบางท่าน บอกกับผู้เขียนว่าได้รับ 'มรดกตกทอด' จากรุ่นพี่ (สมัยเรียน) หรือไม่ก็หน่วยงาน/บริษัทฯ (ที่ทำงาน) ต่อๆกันมา โดยต่างมีประเด็นร่วมที่เหมือนกันคือ 'การใช้งานยาก' อาทิ บางตารางฯ ต้องลบค่าเดิมทั้งหมดออกเสียก่อน จึงจะป้อนข้อมูลใหม่ลงไปได้ หรือบางตารางฯ มีการบังคับจำนวนหมุดฯ เท่านั้น เท่านี้ จำนวนตายตัว (มิเช่นนั้น จะคำนวณไม่ได้) ฯลฯ...และที่หนักไปกว่านั้น กับคำบอกเล่า ที่ว่า "งานสำรวจรังวัดวงรอบ ไม่มีความจำเป็นเท่าใดนัก แค่การ RUN ทราเวิรส ไปข้างหน้าเรื่อยๆ  ส่อง B.S./F.S ให้ถูก ก็แค่นั้น"....โอววว นายช่างฯเด็กๆ สมัยนี้ (T_T '') 

และนั่นคือ ที่มาของบทความ ในตอนที่ 5 นี้ครับ
>> ถูกต้องครับ...ในยุคหนึ่ง สมัยหนึ่ง 'ตารางการคำนวณ และปรับแก้งานสำรวจวงรอบ' ถือเป็น Rare Item (ของหายาก) ประเภทหนึ่งในวงการสำรวจฯ เฉกเช่นเดียวกับสูตรงานสำรวจฯในเครื่องคิดเลข ซึ่งการมีไว้ครอบครอง หรือการเป็นเจ้าของ หาได้มีกันได้ง่ายๆ และการส่งต่อเป็น 'มรดกตกทอด' ให้แก่กันนั้น ค่อนข้างอยู่ในวงจำกัด (ถ้าไม่รักกันจริง ก็ไม่ให้กันง่ายๆ) โดยผู้ที่มีไว้ครอบครอง ส่วนใหญ่จะเป็นการพัฒนาโดยใช้โปรแกรม Excel 'ใช้กันเอง' ในหน่วยงาน, บริษัทฯ (ของใครของมัน ไม่มีแบ่ง) 

การที่ผู้เขียน ได้มีโอกาสวิสาสะ สนทนากับท่านผู้อ่าน แบบ Interactive ข้างต้น ทำให้ผู้เขียนได้ตระหนักถึงความขาดแคลน และการเข้าถึง Rare Item ประเภทดังกล่าว จึงทำให้เกิดแนวคิดที่จะ 'ตัดแบ่งเวอร์ชั่น'  'ตารางการคำนวณ และปรับแก้งานสำรวจรังวัดวงรอบ' ที่ผู้เขียนได้พัฒนาใช้อยู่ในหน่วยงาน นำมาเผยแพร่ ต่อท่านผู้สนใจ ที่เอาใส่ใจในเรื่อง 'ความถูกต้อง' ในวิชาการงานสำรวจรังวัด ได้ลองเอาไปใช้งานกันครับ


Password: ดาวน์โหลดได้ตามลิงค์ข้างต้น (โดยไม่ต้องใส่ Password)  มีระยะเวลา 1 เดือน

REPEAT!
>> ในการเขียนบทความงานสำรวจฯลงเว็บบล๊อค ผู้เขียนมักจะเขียนย้ำเตือนท่านผู้อ่านอยู่เสมอๆ เพื่อชี้ให้เห็นถึงความสำคัญ "อย่างยิ่งยวด" ในประเด็นเรื่อง ความถูกต้องของค่าพิกัด/ระดับ ของหมุดหลักฐานฯ ที่ใช้เริ่มต้นออกงานสำรวจฯ ไม่ว่าจะเป็นการใช้กล้องฯ หรือเครื่องมือ GPS...โดยมีแนวคิดง่ายๆ ที่ว่า ถ้าเริ่มต้นออกงานสำรวจฯจากค่าพิกัด/ระดับ ที่ถูกต้อง มีความแม่นยำสูง (หรือ มีความคลาดเคลื่อนน้อยที่สุด)...ผลลัพธ์ หรือข้อมูลสำรวจฯที่ได้ ก็จะมีความถูกต้อง และแม่นยำตามไปด้วย แต่ ในทางกลับกัน ถ้าการสำรวจฯนั้น ได้เริ่มต้นออกงานสำรวจฯ จากค่าพิกัด/ระดับ ที่ไม่ถูกต้อง มีความคลาดเคลื่อนสูง...ข้อมูลจากการสำรวจฯที่ได้รับ ก็จะมีความคลาดเคลื่อนสูงตามไปด้วย...Basic Logic!


ตัวอย่างวิธีการใช้งาน

1. พิมพ์ข้อมูล (หรือ Copy/Paste) ข้อมูลสำรวจฯจากภาคสนาม ลงในตาราง ที่ช่อง Cell สีเหลือง
        1.1 พิมพ์ชื่อหมุดฯ ตำแหน่งตั้งกล้องฯ (Station No./ID)
        1.2 พิมพ์ค่าระยะทางราบ (Horizontal Distance)
        1.3 พิมพ์ค่ามุม อะซิมัทจากตำแหน่งตั้งกล้องฯที่หมุดฯแรก 'เวียนไปทางขวา' และ ค่ามุม อะซิมัท "เข้าบรรจบ" กับหมุดฯแรกอีกครั้งหนึ่ง
            1.3.1 ในกรณีที่ผู้ทำการสำรวจฯ ต้องการความละเอียดทางมุม 'มีความถูกต้องสูง' สามารถทำการอ่านค่ามุม (ระหว่างแขนของมุม แต่ละหมุดฯ) เป็นชุด/ทบ จากนั้นจึงนำค่ามุม (ชุด/ทบ) ดังกล่าวมาหาค่าเฉลี่ย และทำการคำนวณกลับมาเป็นค่ามุมอะซิมัท เพื่อใช้ในตารางฯต่อไป...ซึ่งผู้เขียน ขออนุญาติไม่ลง  ในรายละเอียดวิธีการคำนวณดังกล่าว และขออนุญาติละไว้ในฐานที่เข้าใจ (ความรู้พื้นฐานเรื่อง มุมอะซิมัท)
       1.4 พิมพ์ข้อมูลค่าพิกัดเริ่มต้น หรือจุดตั้งกล้องฯจุดแรก (จุด A) สำหรับใช้ออกงานสำรวจฯ ลงในตารางที่ช่อง Cell สีเหลือง (มุมขวาบน ของตาราง)

2. ตารางแสดงค่าพิกัด [2D] ที่ถูกปรับแก้แล้ว ซึ่งค่าพิกัดดังกล่าว สามารถนำไปใช้เป็นค่าพิกัดควบคุมทางราบ ในงานสำรวจฯต่อไป

3. ตารางแสดงค่าความคลาดเคลื่อนที่เกิดขึ้น และเกณฑ์การยอมรับ ในงานสำรวจรังวัดวงรอบ

หมายเหตุ:

1. สำหรับงานทางระดับ [1D] ในสายทางการสำรวจฯวงรอบ ในกรณีที่ต้องการค่าระดับ มีเกณฑ์ความถูกต้องอยู่ในเกณฑ์สูง ควรใช้วีธี 'เดินระดับ' (Levelling) ร้อยหมุดฯ ในวงรอบเข้าด้วยกัน แล้วปรับแก้ตามเกณฑ์งานระดับ ซึ่งจะให้ความถูกต้องมากกว่าค่าระดับที่ได้จากการใช้กล้องมุม หรือกล้องโททอล สเตชั่น

2. ตารางการคำนวณ และปรับแก้งานสำรวจรังวัดวงรอบข้างต้น ได้กำหนดให้มีจำนวนจุดตั้งกล้องฯ สูงสุด 12 จุด (หมุดฯ)...ในงานสำรวจฯภาคสนาม ผู้ทำการสำรวจฯ จึงควรที่จะวางแผนงาน กำหนดทิศทางของวงรอบ และกำหนดจำนวนจุดตั้งกล้องฯ ให้ครอบคลุมพื้นที่การสำรวจฯ โดยให้มีจำนวนจุดตั้งกล้องฯ น้อยที่สุด  เพื่อลดความคลาดเคลื่อนที่จะเกิดขึ้น และพึงระลึกไว้เสมอว่า "เมื่อเริ่มต้นการสำรวจรังวัด ความคลาดเคลื่อน (Error) ก็ได้เกิดขึ้นแล้ว"

3. ตัวอย่างภาพด้านล่าง แสดงตัวอย่างแบบจำลองการคำนวณปรับแก้หมุดฯควบคุมทางราบ โดยเปรียบเทียบก่อน-หลัง การทำการคำนวณปรับแก้

4. ในเชิงธุรกิจ (หน่วยงานของผู้เขียน) ผู้เขียนได้พัฒนาตารางการคำนวณ และปรับแก้งานสำรวจรังวัดวงรอบ ข้างต้น โดยให้มีการคำนวณปรับแก้ ตำแหน่งสำรวจฯ หรืองาน Details อื่นๆ ในสายทางวงรอบ ไปในคราวเดียวกัน

5. ในงานสำรวจฯทางวิศวกรรม ที่ต้องการความถูกต้องทางตำแหน่ง และทางระดับ [3D] อยู่ในเกณฑ์สูง (+/- 2 มิลลิเมตร) ผู้เขียนได้พัฒนาตารางการคำนวณการปรับแก้ หมุดสำรวจฯ แบบโครงข่าย (Control Networks) ด้วยวิธี Least Squares Analysis ซึ่งให้ผลลัพธ์ความถูกต้อง ของการคำนวณปรับแก้ฯ อยู่ในเกณฑ์สูง

Wednesday, 20 May 2015

ยังหายใจอยู่ครับ!...กับภารกิจงานสำรวจฯ และก่อสร้างโมดูล ท่อส่งก๊าซธรรมชาติ (Onshore LNG Facilities Project)

>> ในช่วงระยะเวลากว่า 1 ปีครึ่ง ที่ผู้เขียนได้ถูกถามไถ่ผ่านทางอีเมล์เข้ามาจำนวนไม่น้อย ในประเด็นที่ว่า ผู้เขียนหายไปไหน, เงียบไปเลย, ไม่อัพเดทบล๊อก ฯลฯ ซึ่งผู้เขียนก็ได้เขียนตอบอีเมล์ทุกฉบับ ถึงเหตุผลของการ 'หายไป' ตลอดช่วงปี ที่ผ่านมานี้...แต่เมื่อช่วงสงกรานต์ที่ผ่านมา มีท่านผู้อ่านท่านหนึ่งได้ส่งอีเมล์เข้ามาสอบถามในประเด็นเดียวกันนี้เข้ามาอีก พร้อมกับคำพูดที่ค่อนข้างจะ 'แรงไปซักนิด' กับประโยคที่ว่า "พี่หายไปนานเลย พี่ตายหรือยัง"

จากประโยคคำพูดนี้เอง ที่สะกิดใจผู้เขียนแบบโดนๆ และเป็นเหตุให้ผู้เขียนต้อง 'Take Action' อะไรซักอย่างออกมาสู่สาธารณะชน ก่อนที่จะมีท่านใดตั้งคำถามเข้ามาในประเด็นเช่นข้างต้นเข้ามาอีก (*_* ")...ผู้เขียนจึงขออนุญาติ เล่าแจ้ง แถลงไขอีกครั้ง ผ่านหน้าเว็บบล๊อกนี้ว่า "ผู้เขียน ยังมีลมหายใจอยู่ครับ" ยังไม่ได้ล้มหายตายจาก หรือหายไปไหน และสาเหตุที่ทำให้ผู้เขียนต้องหยุดการเขียนบล๊อก 'เป็นการชั่วคราวนั้น' เนื่องมาจากผู้เขียนติดภารกิจงานสำรวจฯ ในโครงการสำรวจฯขนาดใหญ่ (อาจจะเรียกได้ว่า 'ใหญ่ที่สุด') ของประเทศสารขัณธ์แห่งนี้ (เท่าที่เคยมีมา) ดังจะได้เล่าแจ้ง ในลำดับถัดไปครับ
>> ในช่วงปี 2013 ได้มีโครงการสำรวจฯ และก่อสร้างโมดูลท่อส่งก๊าซธรรมชาติ (Onshore LNG Facilities Project) เพื่อจัดส่งไปยังต่างประเทศ โดยพื้นที่โครงการฯ ตั้งอยู่ในเขตท่าเรือแหลมฉบัง อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี โดยโครงการฯดังกล่าว ถือเป็นโครงการลงทุนก่อสร้างโมดูลท่อส่งก๊าซธรรมชาติขนาดใหญ่ ทั้งทางด้านปริมาณ และทางด้านปริมาตร 'ของเหล็ก' (ที่มากที่สุดในสารขัณธ์ประเทศ เท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ นับจากอดีต จนถึงปัจจุบัน)

ซึ่งโครงการฯลงทุนก่อสร้างดังกล่าว ได้ก่อให้เกิด 'อัตราการจ้างงานจำนวนมาก' ในหลากหลายตำแหน่ง หลากหลายสาขาอาชีพ ซึ่งงานในตำแหน่งนายช่างสำรวจรังวัด ในสาขา Dimensional Control Survey ก็เป็นหนึ่งในนั้น เช่นกัน...และด้วยเหตุผลหลักที่สำคัญที่สุด (ความเป็นจริง) ที่เป็นแม่เหล็ก 'ดึงดูด' เหล่าชาวยุทธ์ นายช่างสำรวจฯทั้งหลาย จากทั่วยุทธจักร ต่างพากันเบนเข็มชีวิต เข้ามาร่วมวงไพบูลย์ในงานสำรวจฯดังกล่าว นั่นคือ 'รายได้ หรืออัตราจ้างที่่สูง' (หลายเท่าตัว) โดยถ้าเปรียบเทียบกับงานสำรวจรังวัดในสาขาอื่นๆ

โดย ณ ขณะนี้ ในโครงการสำรวจฯที่ผู้เขียนทำงานอยู่ทั้ง 2 ไซด์งาน มีจำนวนทีมสำรวจฯ กว่า 40+ ทีมเข้าไปแล้ว (กว่าร้อยชีวิต) ที่กำลังวุ่นวายขายปลาช่อน อยู่ในโครงการฯ ทั้งนายช่างฯ ทั้งผู้ช่วยฯ ทั้งนักเขียนแบบ (Drafman) เป็นที่อึกทึก ครึกโครม กันเลยทีเดียวเชียว...ซึ่งผู้เขียนคิดว่า นี่คือโครงการฯสำรวจฯ ที่ได้มีการ 'รวมตัว' ของเหล่าบรรดานายช่างสำรวจรังวัด จากทั่วยุทธจักร ที่มีจำนวน 'มากที่สุด' ในสารขันณ์ประเทศแห่งนี้ (Surveyors recorded)
>> สำหรับตัวผู้เขียน ซึ่งก็เป็นหนึ่งในจำนวนจอมยุทธ์งานสำรวจฯ ที่ได้มีโอกาสเข้ามาร่วมวงไพบูลย์ในโครงการฯ กับเขาด้วยเช่นกัน และด้วยเหตุผลเช่นเดียวกับเหล่าชาวยุทธ์ท่านอื่นๆ นั่นคือ 'อัตราค่าจ้าง' ที่สามารถ สร้างแรงดึงดูดต่อผู้เขียนได้...โดยตำแหน่ง-หน้าที่ความรับผิดชอบของผู้เขียน ในโครงการฯดังกล่าว คือ Survey Auditor หรือเรียกเป็นภาษาบ้านๆ ว่า 'เซอร์เวย์ เช็ค เซอร์เวย์' (อีกแล้ว) 

ด้วยชั่วโมงทำงาน 10 ชั่วโมง/วัน และ 6 วัน/สัปดาห์...ได้ทำให้ผู้เขียนเป็น 'โรคขาดแคลนเวลา' อย่างสาหัส และต้องขอสารภาพว่า ผู้เขียน 'ไม่มีเวลา' เพียงพอที่จะอัพเดทบล๊อค จริงๆ (เลิกงานกลับมาถึงบ้าน ก็นอนแผ่หรา หมดสภาพ T_T") ...แต่อย่างไรก็ตาม ด้วยเหตุแห่ง 'จิตวิณญาณ นักสำรวจฯ ' ที่มันยังคงแล่นไหลเวียนอยู่ในสายเลือดอยู่ตลอดเวลา ทำให้ผู้เขียนยังมีความพยายามที่จะเสาะหาเวลา ยามว่าง (เท่าที่จะมีได้) เก็บเล็ก ผสมน้อย ในเรื่อง....
  • การเขียนบทความงานสำรวจฯ (แบบร่าง) ใส่กระดาษเก็บเอาไว้ก่อน โดยหวังว่าเมื่อเสร็จสิ้นโครงการสำรวจฯข้างต้น ก็จะได้นำมาลงถ่ายทอด ความรู้ และประสบการณ์ ทางด้านงานสำรวจฯ กันอีกครั้ง
  • การนำศาสตร์ทางด้าน Least Squares Adjustment มาประยุกต์ใช้ในโปรแกรมงานสำรวจฯ
  • การพัฒนาสูตรงานสำรวจฯ สำหรับโปรแกรม Excel
  • การพัฒนาสูตรงานสำรวจฯ สำหรับโทรศัพท์มือถือ/แท๊ปเล๊ต ที่ใช้ระบบปฏิบัติการ Android
  • การพัฒนาสูตรงานสำรวจฯ (สูตรใหม่ๆ) ให้กับเครื่องคิดเลข Casio-fx 5800P และรุ่น fx-CG10
  • การพัฒนาสูตรงานสำรวจฯ ให้กับเครื่องคิดเลข Casio-FD10 Pro (รุ่นใหม่ล่าสุด จาก Casio) ซึ่งถูกผลิตขึ้นมาสำหรับนักสำรวจฯ โดยเฉพาะ  (มีออปชั่น กันน้ำ, กันฝุ่น, กันสะเทือน ฯลฯ)...ตัวเครื่องฯ ถูกส่งมาถึงมือผู้เขียนตั้งแต่ ช่วงปลายปีที่แล้ว แต่ยังไม่มีเวลาที่จะจับต้องเท่าใดนัก...โอกาสหน้า จะหาเวลาจับเจ้า FD10 Pro ตัวนี้มารีวิว กันครับ
Casio-FD10 Pro (หรือรุ่น Surveyor)

>> และในช่วงระยะเวลา (หายตัว) ดังกล่าว ผู้เขียนต้องขอขอบคุณท่านผู้อ่านชาวสารขัณฑ์ และน้องๆนักสำรวจฯ ใน สปป.ลาว ที่ยังคงส่งอีเมล์สอบถามเข้ามา ไม่ว่าจะเป็นการทักทาย หรือในประเด็นต่างๆที่เกี่ยวข้องกับงานสำรวจฯ...รวมไปถึงการเดินเข้ามาทักทายซึ่งหน้า "พี่ Geospatial ใช่มั้ย ผมจำโลโก้พี่ได้"...ผู้เขียน ขอขอบคุณ ท่านทั้งหลาย มา ณ โอกาสนี้ (ผ่านไป ผ่านมา ทักทายกันได้ครับ)

งานสำรวจฯ (Dimensional Control Survey) ที่ผู้เขียนกำลังดำเนินอยู่นี้ กำลังเข้ามาอยู่ในช่วงเฟสสุดท้ายของโครงการฯแล้ว...แล้วพบกันครับ

See You Soon...
Geospatial JS กับ Leica TS30 (0.5") Robotics 
(Dimensional Control Survey)


geospatialjs@gmail.com
Author supported to Thai Topo and Land Surveyors United

Sunday, 29 December 2013

การคำนวณหาความสำพันธ์ระหว่าง % ความลาดชัน, ค่ามุมเอียง และอัตรส่วนความลาดชัน (Slope Ratio)

>> หลังจากบทความเรื่อง "หลักการออกแบบแนวลาดเอียง (Slope) สำหรับงานออกแบบถนน และงาน Grading (เบื้องต้น)" ได้ถูกเผยแพร่ออกไปแล้วนั้น ผู้เขียนได้รับอีเมล์จากน้องนักสำรวจฯชาวลาวท่านหนึ่ง ได้ส่งอีเมล์เข้ามาสอบถามประเด็นเกี่ยวกับ วิธีการคำนวณอัตราส่วนความลาดชัน ด้วยเหตุว่า ถนนหนทางในประเทศลาวนั้น นิยมบอกความลาดชันเป็นหน่วย %...คำถาม คือ % ความลาดชันที่แสดงอยู่ที่ป้ายเตือนนั้น มีความสัมพันธ์กับ อัตราส่วนความลาดชัน (Slope Ratio) และ ค่ามุมเงย อย่างไร...
ในบทความเรื่อง "หลักการออกแบบแนวลาดเอียง (Slope) สำหรับงานออกแบบถนน และงาน Grading (เบื้องต้น)" ผู้เขียนได้นำเสนอหลักการเบื้องต้นสำหรับการกำหนดอัตราส่วนความลาดชันในรูปแบบ 'การใช้อัตราส่วน' (Ratio) โดยมุ่งเน้นพิจารณาที่ลักษณะทางธรณีวิทยา (ประเภทของชั้นดิน-ชั้นหิน) ในสายทางการออกแบบเป็นสำคัญ และสำหรับในบทความนี้ ผู้เขียนขออนุญาตินำเสนอ หลักการคำนวณ เพื่อคำนวณหาความสัมพันธ์ระหว่าง % ความลาดชัน (%), ค่ามุมเงย (องศา) และอัตราส่วนความลาดชัน โดยอาศัยหลักการคำนวณดังต่อไปนี้ 
  • การคำนวณหาค่า % ความลาดชัน = (ระยะทางดิ่ง / ระยะทางราบ) x 100
  • การคำนวณหาค่ามุมเงย (องศา) = arctan (ระยะทางดิ่ง / ระยะทางราบ)
  • การคำนวณหาค่าอัตรส่วนความลาดชัน (1: ?) = 1 / tan (ค่ามุมเงย)
จากภาพข้างต้น จะได้ว่า
1. % ความลาดชัน = (5 / 10) x 100 = 50%
2. ค่ามุมเงย = arctan (5 / 10) = 26.6 องศา
3. ค่าอัตรส่วนความลาดชัน (1: ?) = 1 / tan (26.6) = 2 (หรือ 1: 2)

Author supported to Thai Topo and Land Surveyors United