Civil 3D: Linework (*.fbk)

>> ผู้เขียนไม่ทราบว่าโดยแท้จริงแล้วมีไฟล์ .fbk อยู่กี่ประเภท แต่เท่าที่ได้ใช้งานมาพอสมควร ไฟล์ .fbk แรกเริ่มเดิมที มีไว้ใช้กับโปรแกรม Autocad Survey ยุคแรกๆ ครับ เรียกว่า Autodesk Fieldbook และอาจจะนำเข้า และใช้งานได้ในโปรแกรม Softdesk เวอร์ชั่นปลายๆ

ส่วนแนวคิดในการสร้างฟอร์แมต .fbk นั้นน่าจะมาจากแนวคิดเกี่ยวกับเรื่อง Field to Finish หมายความว่า ถ้าโหลดข้อมูลออกจากกล้องสำรวจฯ ก็จะได้งานทันทีทันใด โดยที่ตัวโปรแกรมจะทำการพล๊อตข้อมูลจุดสำรวจ และลากเส้นของวัตถุต่างๆ หรือกำหนดสัญลักษณ์ให้กับจุดสำรวจ (Description key) ให้เสร็จสรรพ ...ไม่ต้องมาเสียเวลาพล๊อตจุด ลากเส้น ฯลฯ

Raw Data

>> เป็นที่ทราบกันดีว่า กล้องสำรวจ (Total Station) มีอยู่มากมาย หลากหลายยี่ห้อ ซึ่งในแต่ละยี่ห้อ ก็จะมี Raw Data หรือที่เรียกว่า ไฟล์กล้องฯ (หรือข้อมูลดิบ อ่านไม่รู้เรื่อง) แตกต่างกันไป ของใครของมัน และในการทำงานกับข้อมูลไฟล์กล้องฯ ที่แตกต่างกันเหล่านี้ จึงได้มีการสร้างฟอร์แมต 'กลาง' สำหรับโปรแกรมของค่าย Autodesk นั่นคือ ฟอร์แมต .fbk (หมายความว่า ถ้าต้องการจะเปิด หรือทำงานกับข้อมูลกล้องฯ แต่ละยี่ห้อ ต้องเอาข้อมูลไปแปลงให้อยู่ในรูปของฟอร์แมต fbk เสียก่อน)

* ส่วนฟอร์แมต .csv, txt, xml ฯลฯ (PENZD) ทั้งหลาย ไม่ใช่ไฟล์กล้องฯ (Raw Data) แต่เป็นไฟล์ที่ถูกแปลงมาแล้วให้อยู่ในรูปของค่าพิกัด และระดับ...ในที่นี้ ขอไม่กล่าวถึง

*(ส่วนตัว) ไม่นิยมในวิธีการนี้ครับ เพราะในหน้างานจริง กล้องจะอ่านเก็บจุด ในตำแหน่งที่กล้องมองเห็น ซึ่งอาจจะมีข้อมูลจุดสำรวจอยู่หลายประเภท อาทิ ท่อ เสา รั้ว ฯลฯ ส่วนจุดที่มองไม่เห็นอื่นๆ ก็จะย้ายกล้องไปเก็บทีหลัง ลักษณะเช่นนี้ทำให้ข้อมูลจุดสำรวจ เรียงประเภทข้อมูลไม่ต่อเนื่อง ฉะนั้นถ้าต้องการกำหนดให้ตัวโปรแกรมลากเส้นอัติโนมัติให้กับข้อมูลประเภทนี้ เราต้องเสียเวลามากำหนดคำสั่ง Figure ให้กับข้อมูลแต่ละประเภท (ยิ่งขาดความต่อเนื่อง ยิ่งใช้เวลามาก)...ดังนั้น ผมจึงนิยมวิธีโบราณ มากกว่าครับคือ ลากเส้นเอาเอง (Manual) หรือไม่ก็ใช้วิธียิง pline ช่วยในบางครั้ง...แต่ถ้าข้อมูลมีปริมาณมาก และมีการเรียงข้อมูลจุดสำรวจตามลำดับ การกำหนด Figure ก็เป็นวิธีการที่ช่วยประหยัดเวลาได้ดีทีเดียว

* กล้องฯ รุ่นใหม่ๆ บางตัว น่าจะมีคำสั่งกำหนด Figure หรือ Linework อยู่ในตัว ?

Hand On:
1. แปลง Raw data (ไฟล์กล้องฯ) ให้เป็น PNEZD เซฟเป็นไฟล์ .txt 
2. แปลงไฟล์ .txt จากข้อ 1 เป็นไฟล์ .fbk...ที่โปรแกรม Civil 3D >> แท๊ป Survey > Survey Data Collection Link > ไปที่แท๊ป Coversion เลือกประเภทข้อมูลตามภาพด้านล่าง

* สังเกตุ Figure command ที่พิมพ์เข้าไป โดยแก้ไขใน Notepad

3. ไฟล์ที่ได้จากข้อ 2 คือไฟล์ .fbk ซึ่งยังไม่ได้กำหนด Figure ให้กับข้อมูลศึกษาคำสั่ง Figure command ได้จาก http://docs.autodesk.com/CIV3D/2013/ENU/index.html?url=filesCUG/GUID-EE243AAB-AE65-467B-8E5B-D64032A82062.htm,topicNumber=CUGd30e81831

4. ตัวอย่างสาธิต ไฟล์ .fbk ที่ได้กำหนด Figure ให้กับข้อมูล

* สังเกตุ Figure command ที่พิมพ์เข้าไป โดยแก้ไขใน Notepad

5. ที่โปรแกรม Civil 3D >> (Toolspace) แท๊ป Survey > คลิกขวาที่ Survey Database > New local survey database > พิมพ์ชื่อ + Ok

6. จากข้อ 5 จะสังเกตุเห็น Survey Data base สร้างชุดข้อมูลชื่อ (ชื่อที่พิมพ์ในข้อ 5) > + ขยายออก > คลิกขวาที่ Network เลือก New พิมพ์ชื่อ Network ที่ต้องการ

7. จากข้อ 6 จะสังเกตุเห็น Network สร้างชุดข้อมูลชื่อ (ชื่อที่พิมพ์ในข้อ 6) > คลิกขวา ที่ชื่อที่พิมพ์ในข้อ 6 เลือก Import > Import fieldbook (เลือกไฟล์ .fbk ที่ได้กำหนดคำสั่ง Figure แล้ว) ...จะพบหน้าต่าง Import fieldbook ตามภาพด้านล่าง

* กำหนดค่าต่างๆ ตามภาพ

8. โปรแกรมจะสร้าง Figure ข้อมูลตามที่กำหนดในข้อ 4

หมุดหลักฐานฯ งานสำรวจรังวัดดาวเทียมด้วย GPS

>> เป็นเรื่องที่ผู้ที่เกี่ยวดองหนองยุ่ง อยู่กับงานสำรวจรังวัดด้วยดาวเทียม GPS น่าจะเคยมีคำถามอยู่ในใจ หรือมีข้อสงสัยเกี่ยวกับ 'หมุดหลักฐานฯ อ้างอิง' ของบ้านเรา (เยอะแยะ เต็มไปหมด จะใช้หมุดไหนดี ? ) บางสถานที่ (โรงเรียน) มีหมุดหล่อซีเมนต์ ครบทุกหน่วยงาน (จัดเต็ม)   

สยามประเทศของเรา มีหมุดหลักฐานฯ อ้างอิง GPS ตามหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่:

- หมุดหลักฐาน ของกรมแผนที่ทหารฯ

- หมุดหลักฐาน ของกระทรวงเกษตรฯ

- หมุดหลักฐาน ของกรมที่ดิน

- หมุดหลักฐาน ของกรมโยธาธิการและผังเมือง

- หมุดหลักฐาน ของกรมชลประทาน

- หมุดหลักฐาน ของกรมทรัพย์ฯ

- หมุดหลักฐาน ของกรมเจ้าท่า

* ถ้าถามว่าหมุดหลักฐานฯ ของหน่วยงานใดแม่นยำที่สุด....ผู้เขียนมีคำตอบอยู่ในใจเป็นการส่วนตัวครับ จากประสบการณ์ที่ใช้ GPS ใช้ออก-บรรจบ (ไม่ต้องการพูดพาดพิงถึงชื่อหน่วยงาน) และ ผู้เขียนเคยถามคนที่รู้จักในหน่วยงานดังกล่าวข้างต้น ต่างก็บอกว่าหมุดหลักฐานฯ ของตน มีเกณฑ์ความถูกต้องยอมรับได้ (งานชั้นที่ 1) และดีที่สุดของประเทศ  (*_* " )

* น่าจะมีประเทศของเราเพียงประเทศเดียวในโลก ที่ 'หน่วยงานราชการด้วยกัน' มีหมุดหลักฐานฯ ใช้แบบ 'ของใครของมัน' และถ้านำมาเช็คหรือตรวจสอบระหว่างกัน ยังพบมีความคลาดเคลื่อน ต่างกันเป็นเมตรก็มี? ทั้งแกนราบ แกนดิ่ง...ประเทศเพื่อนบ้านของเรา เขามีหน่วยงานของรัฐ รับผิดชอบทางด้านงานแผนที่ฯ 'เพียงหน่วยงานเดียว' เท่านั้น และมีความเป็น 'เอกภาพ' มากกว่าบ้านเราครับ

ข้อมูลหมุดหลักฐานฯ จากหน่วยงานภาครัฐ

>> หมุดหลักฐานฯ ของกรมแผนที่ทหารฯ, สามารถทำเรื่องขอซื้อ (คัดสำเนา) หมุดหลักฐานฯ ได้ที่กรมแผนทหารฯ (ราคาหมุดละ 400 บาท) หรือดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ > http://www.rtsd.mi.th/MapInformationServiceSystem/index.php?option=com_content&view=article&id=19&Itemid=24

>> หมุดหลักฐานฯ ของกระทรวงเกษตรฯ สามารถทำเรื่องขอซื้อ (คัดสำเนา) หมุดหลักฐานฯ หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ส่วนเทคโนโลยีการบริการข้อมูลภูมิสารสนเทศ สำนักเทคโนโลยีการสำรวจและทำแผนที่ กรมพัฒนาที่ดินถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพมหานครฯ 10900 โทรศัพท์ 0-2579-0986 , Fax 0-2579-7590 E-mail : osm_6@ldd.go.th

ตัวอย่างภาพ หมุดหลักฐานฯ ของกระทรวงเกษตรฯ

>> หมุดหลักฐานฯ ของกรมที่ดิน (ผมไม่แน่ใจว่ามีจำหน่ายให้ทางภาคเอกชนหรือไม่?) 

ตัวอย่างภาพ หมุดหลักฐานฯ ของกรมที่ดิน (รุ่นใหม่ 'ล่าสุด')

ตัวอย่างภาพ หมุดหลักฐานฯ ของกรมที่ดิน (รุ่นใหม่)

>> หมุดหลักฐานฯ ของกรมโยธาธิการและผังเมือง ผู้เขียนไม่แน่ใจว่าหน่วยงานดังกล่าว มีหมุดหลักฐานฯ อยู่กี่ประเภท แต่หนึ่งในนั้น มีหมุดหลักฐานฯ เฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา ซึ่งมีการสลัก ค่า E,N,Z (Indian Thailand-1975 / WGS84 และค่าระดับอ้างอิงค่าระดับน้ำทะเลปานกลาง) แสดงไว้บนตัวหมุด และหมุดหลักฐานฯดังกล่าว จะมีเพียงจังหวัดละหนึ่งหมุด เท่านั้น (สามารถ PM สอบถามได้ครับว่า แต่ละจังหวัด มีหมุดหลักฐานฯ ดังกล่าวตั้งอยู่ที่ไหนบ้าง)

ตัวอย่างภาพ หมุดหลักฐานฯ เฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา ของกรมโยธาธิการและผังเมือง

ตัวอย่างภาพหมุดหลักฐานฯ ของหน่วยงานอื่นๆ

ตัวอย่างภาพ หมุดหลักฐานฯ ของกรมชลประทาน

ตัวอย่างภาพ หมุดหลักฐานฯ ของกรมทรัพยากรธรณี

ArcGIS: Extract Coordinates (ในกรณีที่ Shape file ไม่มีข้อมูลค่าพิกัด)

>> บ่อยครั้งที่ผู้เขียนได้รับไฟล์งาน GIS งานแผนที่ฯ ซึ่งเมื่อนำไฟล์ดังกล่าวมาเปิดดูด้วยโปรแกรม ArcGIS ปรากฎว่าในหน้าตาราง Attribute 'ไม่มี' ฟิลล์ข้อมูลค่าพิกัด E,N โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อไฟล์นั้นมีลักษณะโครงสร้างเป็น 'Point' 

สำหรับผู้ใช้โปรแกรม MapInfo สามารถใช้ชุดคำสั่ง Extract Coordinate เพื่อสร้างฟิลล์ข้อมูลตำแหน่งค่าพิกัดได้ทันที...แต่สำหรับผู้ใช้โปรแกรม ArcGIS (ArcMap) สามารถทำตามขั้นตอนดังต่อไปนี้...

Hand On:

1. ที่ตารางข้อมูล Attribute สร้างฟิลล์ Easting และ Northing ขึ้นมาใหม่ และเลือกประเภทเป็น Double

*ทำขั้นตอนซ้ำ สำหรับฟิลล์ Northing

2. คลิกขวาที่ฟิลล์ Easting เลือก Calculate Geometry

3.เลือก Property: X Coordinate of Point สำหรับ Easting (Y สำหรับ Northing)

*ทำขั้นตอนซ้ำ สำหรับฟิลล์ Northing

ผลลัพท์